[agdesksehir]

İlk fetih kutlamaları ne zaman başladı?
İstanbul'un fethini yad etme amacıyla yapılan etkinliklerin ilk kimin fikri olduğu sorusuna cevap aranıyor.




Dünya Bülteni
Osmanlı kaynaklarında Bizans başşehrinden Kostantinepolis diye söz edilir. Şehrin fethedilişinden sonra zaman zaman farklı isimler almış, fakat İstanbul şehri diğer isimlerden daha çok hafızalarda yer edinmiştir.

II. Mahmut’la yönünü batıya çeviren Osmanlı Devleti’nde Avrupalı devletlerde olduğu gibi bir bayramın resmi olarak kutlanması teklifi ortya çıkmasına rağmen devlet her nedense bu teklife pek sıcak bakmamıştır.

II. Abdülhamit döneminde İstanbul’un fethinin ilk kez bir defalığına mahsus olmak üzere kutlandığını görüyoruz. İttihatçılar döneminde ilk resmi bayramın Meşrutiyetin ilan edildiği tarihin kabul edilmesine rağmen fethe de ilgi gösterdiklerini görüyoruz. Mehmet Reşat döneminde padişahın, fethin gerçekleştiği gün Fatih’in mezarının ziyaret edilmesi geleneğini başlattığını bugünkü Kadırgalar Caddesi’nde yeniçeri kıyafetleri giymiş askerlerin yürütüldüğünü görüyoruz. Bu kutlamada Mehteranda unutulmuş marşları seslendirmiştir.

Cumhuriyet döneminde İstanbul’un fethi ile ilgili hiçbir girişimi göremiyoruz. Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Milli Eğitim Bakanlığı döneminde mecliste fethin kutlanmasına yönelik bir önerge verildiğini, fakat kabul görmediği bilinmektedir. Cumhuriyet döneminde fetih kelimesinin “zapt” kelimesi ile geçmesi de bir tesadüf değildir.

İsmet İnönü, Cumhurbaşkanlığının ikinci yılında “500. Yılında Fetih” kutlamaları için önce kanun çıkarılması, Fatih’ten kalma eserlerin restore edilmesi ve kutlamalar için hazırlık yapılması ile ilgili çalışmaların başlatılması istenmiş, fakat bu girişimlerden bir sonuç çıkmamıştır. Şemsettin Günaltay’ın başbakanlığı döneminde kapalı bir salonda fetih kutlaması yapılmış, Fakat ilk büyük kutlamaları başlatan 14 Mayıs 1950’de iktidarı devralan Demokrat Parti ile başlamıştır.

Demokrat Parti, 1953’deki kutlamalara fazla ilgi göstermemesi şaşırtıcıdır. Fakat bu tarih aynı zamanda fetih kutlamalarının halk tarafından benimsendiği bir tarihtir. İlk defa İstanbul’un değişik semtlerinde ayrı programlar yapılmış, bu programlara halk ilgi göstermiştir. Halkın kutlamalara katılmadığı tek program ise İstanbul Üniversite’sinde yapılan “Fetih Balosu’dur.

29Mayıs 1960’da fetih kutlamaları askeri yönetim izin vermediği için yapılamamıştır. 1960’dan sonra fetih kutlamaları İslamcı ve muhafazakar çevrelerce yapılmış, 1994 Belediye seçimlerinden sonra İstanbul Belediyesi de fetih kutlamalarını organize etmiştir.